Engelleri Haklarını Korumak için Yapılması Gereken Nedir?

Toplumdaki tüm bireylerin eşit haklara sahip olması, insan haklarının temel ilkelerinden biridir. Ancak, engelli bireyler zaman zaman ayrımcılığa maruz kalmakta veya yaşamlarını zorlaştıran düzenlemelerle karşılaşmaktadır. Bu noktada, resmi başvuru yollarını kullanarak hakları savunmak, şüphesiz bireylerin ve ailelerin elindeki en etkili araçtır.

Son dönemde, engelli bireylerin özel tüketim vergisi (“ÖTV”) muafiyeti gibi konularda yaşadığı zorluklar dikkat çekiyor. Araç satışındaki 5 yıllık süre sınırının 10 yıla çıkarılması ve yerli araç şartı gibi düzenlemeler, mobiliteyi kısıtlayan engeller olarak görülüyor. Bu gibi sorunlara karşı çözüm aramak için TBMM E-Dilekçe Komisyonu’na başvuru yapmak önemli bir adımdır. Başvurunun nasıl yapılacağını yazımızın devamında anlatacağız. Oraya geçmeden uluslararası sözleşmelerle belirlenen engelli haklarından biraz bahsedelim:

Uluslararası ve Ulusal Hukuki Dayanaklar

Engelli bireylerin hakları, uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuatlarla güvence altına alınmıştır. Bunların başlıcaları şunlardır:

1.  Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi (CRPD)
   Türkiye’nin 2009 yılında taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi (CRPD), engelli bireylerin haklarını güvence altına alır.
   
   Madde 4 (Genel Yükümlülükler):
   Taraf devletler, engelli bireylerin insan haklarından tam ve eşit şekilde yararlanmasını sağlamak için gerekli tüm yasama, idari ve diğer tedbirleri almayı taahhüt eder.

   Madde 20 (Kişisel Hareketlilik):
   Taraf devletler, engelli bireylerin kişisel hareketliliklerini en üst düzeye çıkarmak için uygun tedbirleri almalıdır.

2. Avrupa Birliği Mevzuatı ve Müktesebatı
   Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne uyum sürecinde engelli hakları, Avrupa Sosyal Şartı ve Avrupa Engelli Hakları Stratejisi (2021-2030) çerçevesinde ele alınmaktadır.

   Avrupa Sosyal Haklar Sütunu’nun 17. İlkesi:
   Engelli bireylerin onurlu bir şekilde yaşamalarını sağlayacak gelir desteğine, işgücüne katılımlarını mümkün kılacak hizmetlere ve ihtiyaçlarına göre uyarlanmış çalışma ortamına hakları olduğunu vurgulamaktadır.

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
   
   Madde 10 (Kanun Önünde Eşitlik):
   “Devlet organları ve idare makamları, tüm işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadır. Engelliler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”

   Madde 61 (Sosyal Güvenlik ve Koruma):
   “Devlet, engelli bireylerin korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.”

4. Türkiye Engelli Hakları Mevzuatı
   
   5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun:
   Engelli bireylerin haklarını korumayı ve toplumsal yaşama tam katılımlarını sağlamayı hedefler.

   Madde 5 (Ayrımcılığın Önlenmesi ve Erişilebilirlik):
   “Hiçbir gerekçeyle engelli bireylere ayrımcılık yapılamaz. Engellilerin sosyal hayata katılımını sağlayacak düzenlemeler yapılır.”

Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Engelli bireylerin eğitim, ulaşım ve sağlık gibi temel alanlarda yaşadıkları sorunlar, yasal güvencelere rağmen uygulamadaki eksiklikler nedeniyle devam etmektedir. Örneğin:

• Okul binalarında asansör ve rampaların eksikliği
• Tekerlekli sandalye kullanan öğrenciler için uygun servis araçlarının olmaması
• Materyal eksikliği:
  – Görme engelli öğrenciler için Perkins kabartma daktilolarının yetersizliği
  – İleri seviye öğrenciler için Orbit Reader ve Braille Emotion gibi cihazların sağlanmaması
  – Az gören öğrenciler için Luna 8 ve Snow 12 gibi elektronik büyüteçlerin eksikliği
  – Tahtayı göremeyen az gören öğrenciler için Snow Pad ve Snow Eyes gibi taşınabilir cihazların olmaması gibi.

Engelli Hakları için TBMM E-Dilekçe Komisyonu’na Başvuru

Bu sorunlara karşı TBMM E-Dilekçe Komisyonu ve CİMER gibi platformlar aracılığıyla farkındalık yaratmak ve çözümler talep etmek, hak savunuculuğunun etkili yollarındandır.
Adım Adım TBMM E-Dilekçe Komisyonu’na Başvuru

1. Şu bağlantıya girin: https://edilekce.tbmm.gov.tr/
2. Açılan sayfada “YENİ BAŞVURU” seçeneğine tıklayın.
3. Başvuru türünü “TALEP VEYA ŞİKAYET” olarak belirleyin.
4. Taleplerinizi açık ve net bir şekilde ifade edin.

Harekete Geçin!
Engelli bireylerin yaşadıkları sorunların çözülmesi hepimizin sorumluluğu. Resmi kanalları kullanarak sesimizi duyurabilir, sorunların giderilmesi için adım atılmasını sağlayabiliriz. Bugün, TBMM E-Dilekçe Komisyonu’na başvurarak ve sosyal medyada bu yazımızı paylaşarak sorunların çözülmesi için büyük bir adım atabilirsiniz! Birlikte hareket ederek daha adil bir toplum inşa edebiliriz! Şimdi siz de harekete geçin.