10–16 Mayıs Engelliler Haftası: Laf Değil, Gerçeklerle Konuşuyoruz
10-16 Mayıs Engelliler Haftası, her yıl bu tarihler arasında, engellilerin yaşadığı sorunlara ışık tutmak, toplumda bilinç ve duyarlılık oluşturmak ve engelli haklarına dikkat çekmek amacıyla anılan anlamlı bir haftadır. Birleşmiş Milletler’e üye 156 ülkede eş zamanlı olarak kutlanan bu haftada, engelliliğe yol açan etmenler, önleyici çalışmalar ve engellilerin eğitime, sosyal yaşama eşit katılımı gibi başlıklar ön plana çıkar.
Bugünleri kuru kurya kutlamıyoruz, karşılaştırıyoruz, eleştiriyoruz. Çünkü engellilikle ilgili asıl sorun kişide değil, sistemin eksikliğindedir. Ve biliyoruz ki bu sistem, bazılarını görmüyor, duymuyor, taşımıyor.
Türkiye’de Güncel Durum
1. Fiziksel ve Dijital Erişilebilirlik
– Kaldırımlar, toplu taşıma, asansörsüz kamu binaları: tekerlekli sandalye kullanan bireyler için büyük engel.
– Görme engelliler için taktil zeminler kopuk, sesli sinyaller çalışmaz hâlde.
– Az gören bireyler için yazılar çok küçük, kontrastlar yetersiz.
– İşitme engelliler için kamu hizmetlerinde işaret dili desteği hâlâ istisna.
– Web siteleri, devlet portalları ekran okuyuculara uygun değil.
Dünyadaki örnekleri:
İsveç: Her bina erişilebilirlik testinden geçmeden ruhsat alamaz.
Japonya: Taktil zeminler, sesli yönlendirmeler ve görsel-işitsel sinyaller metrodan sokağa kadar standardize.
Almanya: Dijital hizmetlerde erişilebilirlik AB düzeyinde denetime tabidir.
Bambi – Görme Engelli Çocuklar için Braille Kitap – Braille Dünya Masalları
Orijinal fiyat: ₺638,69.₺361,10Şu andaki fiyat: ₺361,10.
Mini Teleskopik Baston
Orijinal fiyat: ₺4.059,60.₺3.931,87Şu andaki fiyat: ₺3.931,87.
Erkek Konuşan Kol Saati – Beyaz Kadran ve Çelik Kordon
Orijinal fiyat: ₺4.667,34.₺3.499,52Şu andaki fiyat: ₺3.499,52.
Braille Eğitim Seti 27 (25’li) – (27 Satırlı Braille Tablet, Braille Kalem, 25’li Braille Yazı Kağıdı)
₺98,26 ₺534,04Fiyat aralığı: ₺98,26 - ₺534,04
Kadın İngilizce Konuşan Kol Saati – Beyaz Kadran ve Kahverengi Deri Kordon
Orijinal fiyat: ₺3.684,74.₺2.749,80Şu andaki fiyat: ₺2.749,80.
Acesight Elektronik Gözlük
₺197.256,55 ₺251.299,44Fiyat aralığı: ₺197.256,55 - ₺251.299,44
Hansel ile Gretel – Görme Engelli Çocuklar için Braille Kitap – Braille Dünya Masalları
Orijinal fiyat: ₺456,91.₺361,10Şu andaki fiyat: ₺361,10.
Fransızca Konuşan Kol Saati -Beyaz Kadran ve Siyah Deri Kordon
Orijinal fiyat: ₺3.684,74.₺3.506,40Şu andaki fiyat: ₺3.506,40.2. Eğitimde Dışlanan Kuşaklar
– Kaynaştırma eğitimi altyapısız, öğretmenler engellilik konusunda eğitimsiz.
– Az gören bireyler için büyütülmüş materyaller yok.
– İşitme engelliler için işaret dili eğitimi sistematik değil.
– Bedensel engellilerin okullara ulaşımı dahi bir mücadele konusu.
Dünyadaki örnekleri:
Finlandiya: Her okulda özel eğitim uzmanı bulunur.
Kanada – Ontario: Braille, işaret dili, büyütülmüş yazı gibi destekler standart.
Hollanda: Okul planlamalarında engelli erişimi birincil kriter.
Türkçe Konuşan Kol Saati
Orijinal fiyat: ₺2.022,19.₺1.051,38Şu andaki fiyat: ₺1.051,38.
Braille Çeviri Programı – Türkçe, İngilizce
Orijinal fiyat: ₺26.769,90.₺24.329,62Şu andaki fiyat: ₺24.329,62.
Erkek Konuşan Kol Saati – Beyaz Kadran ve Çelik Kordon
Orijinal fiyat: ₺4.667,34.₺3.499,52Şu andaki fiyat: ₺3.499,52.
Kabartma Yazı Kağıdı – Braille Kağıt (100 Adet – A4 – 160 gram)
Orijinal fiyat: ₺499,16.₺256,95Şu andaki fiyat: ₺256,95.
Braille Eğitim Seti 4 (25’li) – (4 Satırlı Braille Tablet, Braille Kalem, 25’li Braille Yazı Kağıdı)
₺98,26 ₺196,52Fiyat aralığı: ₺98,26 - ₺196,52
Kurbağa Prens – Görme Engelli Çocuklar için Braille Kitap – Braille Dünya Masalları
Orijinal fiyat: ₺368,47.₺361,10Şu andaki fiyat: ₺361,10.3. İş Hayatına Giriş = Ayakta Kalma Savaşı
– EKPSS ile girilen sistemde atama oranı yok denecek kadar az.
– Kota uygulaması hem yetersiz hem denetimsiz.
– Ofis ortamları görme, bedensel ve işitme engellilere göre düzenlenmiyor.
– Az gören bireylerin teknolojik ihtiyaçları (büyüteç, özel ekranlar vs.) devlet tarafından karşılanmıyor.
Dünyadaki örnekleri:
Almanya: Engelli istihdam etmeyen işyerleri ceza öder, edenlere teknoloji ve danışmanlık desteği sağlanır.
İngiltere: İş yerlerinde ekran okuyucu, büyüteç yazılımı, işaret dili tercümanı devlet tarafından temin edilir.
ABD: ADA yasası kapsamında erişilebilir olmayan iş yerleri ciddi yaptırımla karşılaşır.
4. Sosyal Destekler: Onurlu Yaşam Değil, Hayatta Kalma Payı
– Engelli maaşları açlık sınırının bile altında.
– Evde bakım desteği ailesine bağlı, bireyin hakkı değil.
– Tekerlekli sandalye, kabartma ekran, akıllı baston, ekran okuyucu gibi cihazlara destek sıfır.
– Engellinin kazancı değil, ailesinin geliri dikkate alınıyor.
Dünyadaki örnekleri:
İsveç & Norveç: Engelli bireyin gelir ve yaşam desteği bireysel olarak tanımlanır.
Fransa: Yardımcı teknolojiler devlet tarafından doğrudan karşılanır.
Kanada: Assistive Devices Program ile teknolojik cihazların %75’i devlet tarafından ödenir.
Braille Eğitim Seti 9 (25’li) – (9 Satırlı Braille Tablet, Braille Kalem, 25’li Braille Yazı Kağıdı)
₺98,26 ₺388,62Fiyat aralığı: ₺98,26 - ₺388,62
Braille Eğitim Seti 4 (25’li) – (4 Satırlı Braille Tablet, Braille Kalem, 25’li Braille Yazı Kağıdı)
₺98,26 ₺196,52Fiyat aralığı: ₺98,26 - ₺196,52
Akıllı Eşya Bulucu – Telefonunuza Bağlayın
Orijinal fiyat: ₺491,30.₺245,65Şu andaki fiyat: ₺245,65.
Erkek Konuşan Kol Saati Çelik Kordonlu – Siyah Kadranlı
Orijinal fiyat: ₺3.684,74.₺3.499,52Şu andaki fiyat: ₺3.499,52.5. Temsiliyetsizlik: Karar Masasında Yoksunuz
– Ne mecliste, ne yerel yönetimlerde, ne STK’larda etkin temsiliyet var.
– Görme engelli bir birey bilgiye erişemediği için aday dahi olamıyor.
– Bedensel engelliler ulaşamadıkları için süreçlere katılamıyor.
– İşitme engelliler dil bariyeri nedeniyle temsil edilemiyor.
Dünyadaki örnekleri:
Hollanda: Siyasi partilerde engelli aday zorunluluğu var.
ABD: Engelli hakları savunucuları danışma kurullarında yer alır.
Avustralya: Ulusal yayın kurumlarında engelli sunucular aktif görev alır.
✅ SÖZÜN ÖZÜ: EŞİT HAK, EVRENSEL TASARIM, ONURLU YAŞAM
Tekerlekli sandalye bir ayrıntı değil, özgürlük aracıdır.
Az görmek, sistemin görmediği kadar sınırlayıcıdır.
Bir ekran okuyucu, hayatla bağ kurma aracıdır.
İşaret dili, bir insanın kamusal alanda sesidir.
10-16 Mayıs Engelliler Haftası aslında kutlama yapılıp geçilecek bir gün değil, değişim talebidir. Bu çağrı, bedensel engellilerin, az görenlerin, görme ve işitme engellilerin ortak sesidir. Ve bu sesi duymayan her sistem, adalet testini kaybeder.
Kabartma Ekranlar
Beyaz Bastonlar
