Nerelerde Kullanılır?

• Kaldırımlar

• Metro ve tramvay peronları

• Yaya geçitlerine yaklaşan bölgeler

• Kamu binaları girişleri

• Havalimanları ve otogarlar

• Alışveriş merkezleri

3. Hissedilebilir Zeminin İşlevleri

Bu yüzey sistemi iki ana amaç taşır:

✅ Yönlendirme Tipi (Guide Path)

Paralel çizgilerden oluşur ve kullanıcıya ilerleme yönünü gösterir.

✅ Uyarı Tipi (Warning / Attention Surface)

Nokta veya kabartılı blister yapıdadır. Tehlike, durma veya dikkat gerektiren alanlar için kullanılır:

• Peron sonları

• Merdiven başları

• Yaya geçidi başlangıcı

4. Uluslararası Terminoloji

Dünyada “hissedilebilir zemin” şu isimlerle anılmaktadır:

İngilizce:

• Tactile Paving

• Tactile Walking Surface Indicators (TWSIs)

• Detectable Warning Surfaces

Japonya:

• Tenji Blocks (点字ブロック)
  Bu sistem ilk kez 1965’te Japonya’da geliştirilmiştir.

Avustralya & Yeni Zelanda:

• Tactile Ground Surface Indicators (TGSI)

Avrupa ülkelerinde:

• Tactile Indicators

• Guidance Paving

Bu terimlerin tamamı, Türkiye’deki “hissedilebilir zemin” karşılığını ifade eder.

5. Dünya Çapında Yasal Düzenlemeler

Amerika Birleşik Devletleri – ADA Standardı

Americans with Disabilities Act (ADA), kamusal alanlarda detectable warning surfaces kullanımını zorunlu kılar. Özellikle:

• Yaya rampaları

• Peron kenarları

• Tehlikeli geçiş bölgeleri

Birleşik Krallık – Inclusive Mobility Rehberi

Department for Transport tarafından yayınlanan rehber, renk kontrastı, yerleşim mesafeleri ve kullanım amaçlarını detaylı şekilde açıklar.

Uluslararası Standart – ISO 23599

Tactile Walking Surface Indicators için tüm teknik kriterleri belirler:

• Boyut

• Yüzey deseni

• Kaymazlık

• Renk kontrastı

Japonya

Tenji Blocks kullanımı ulusal altyapı politikası haline getirilmiş ve tren istasyonları dahil tüm ulaşım ağında zorunlu hale getirilmiştir.

6. Türkiye’deki Durum

Türkiye’de hissedilebilir zemin sistemleri birçok şehirde uygulanmaya başlamıştır. Ancak:

⚠️ Standart dışı döşeme
⚠️ Yanlış yönlendirme şeritleri
⚠️ Bakım eksiklikleri
⚠️ Üzerine eşya/masa koyulması

gibi sorunlar, sistemin işlevini zayıflatmaktadır.

En kritik gereklilikler:

• Renk kontrastı (genellikle sarı tercih edilir)

• Kaymaz yüzey

• Boş ve engelsiz hat

• Mantıklı yön çizgileri

7. Neden Hayati Öneme Sahiptir?

Hissedilebilir zeminler:

• Bağımsız hareket özgürlüğü sağlar

• Güvenliği artırır

• Toplumsal eşitliği destekler

• Evrensel tasarımın temel unsurudur

Bu sistem olmadan, görme engelli bireyler şehir içinde riskli alanlarla karşılaşabilir.

8. Doğru Uygulama İçin Kontrol Listesi

✅ ISO 23599 kriterlerine uygunluk
✅ Yönlendirme ve uyarı şeritlerinin ayrı kullanımı
✅ En az 30–60 cm genişlik
✅ Kesintisiz hat
✅ Renk kontrastı
✅ Periyodik bakım

9. Sonuç

“Hissedilebilir zemin”, şehirlerin sadece bir altyapı detayı değil; insan onuru, bağımsızlık ve erişilebilirlik açısından vazgeçilmez bir unsurdur. Türkiye’de doğru terminoloji kullanımı, uluslararası standartlara uyum ve düzenli denetim, bu sistemlerin gerçek amacına hizmet etmesini sağlayacaktır.