Doğuştan ya da sonradan ortaya çıkabilecek bir engel türü olan ortopedik engel, kas ve iskelet sisteminde bulunan yetersizlik veya eksiklik ile beraber fonksiyon kaybı olarak geçmektedir. Kol, bacak, omuz, ayak ve omurgalarda bulunan kısalık, eksiklik, fazlalık, yokluk gibi eylemlerle ortaya çıkan hareket kısıtlılığı ortopedik engeldir. Bu engel türleri boyutlarına göre kişinin yaşamını olumsuz derecede etkiler.

Ortopedik engeli olan bireyler aldıkları tüm iyileştirme yöntemlerine rağmen iskelet, sinir ve kas sistemlerindeki özürden dolayı eğitim öğretim çalışmalarından yeteri kadar fayda sağlayamamaktadırlar.

Süreğen Engelli Bireyler

Ortopedik engelli bireylerden bir kısmı hayatları boyunca yoğun ve düzenli tedavi almak zorundadırlar. Bu da eğitim öğretim hayatlarında aksaklıklar yaşamalarına neden olmaktadır. Bu tip ortopedik engeli olan bireylere “süreğen engelli bireyler” denir.

Ortopedik Engel ve Süreğen Hastalıkların Sınıflandırılması

Ortopedik engeli ve süreğen bir hastalığı olan bireyler farklı gruplarda sınıflandırılmaktadırlar. Bu sınıflandırılmalar yapılırken tıbbi ölçüler göz önüne alınmaktadır.  Aynı zamanda yetersizliğe yol açan nedenlere, engelin olduğu bölgeye ve engelin derecesine göre yapılır.

Merkezi sinir sisteminin zedelenmesi nedeniyle meydana gelen ortopedik yetersizlikler ve süreğen hastalıklar

• Beyin inmesi (cerebral palsy-CP)
• Bel çatlağı inmesi (spina bifida)
• Çocuk felci (polio)
• Konvülziyon bozuklukları

Kas ve iskelet sisteminde meydana gelen zedelenme sonucunda ortaya çıkan ortopedik yetersizlikler ile diğer süreğen hastalıklar

• Kalça çıkığı
• Amputasyon
• Süregen hastalıklar. Peki bunlar nedir? Kanser, tüberküloz, şeker ve romatizmayı örnek verebiliriz.

Ortopedik Engeli ve Süreğen Hastalığı Olan Bireylerin Özellikleri Nelerdir?

• Ortopedik engeli veya süreğen hastalığı olan bireyin hareket kabiliyetini, sosyal aktivitelere katılımını, aynı zamanda deneyimlerini ve sosyal duygusal bilişsel hayatını çok fazla etkilemektedir.
• Ortopedik engeli ve süreğen hastalığı olan kişilerde çoğunlukla denge problemi gözlemlenir. Bedensel hareketlerini olumsuz etkileyen bu problem, düşmelerine, kolay yorulmalarına ve eklem ağrılarına neden olmaktadır. Bedensel güçleri zayıf olduğu için halsizlik yoğun gözlemlenir.
• Ortopedik engeli veya süreğen hastalığı olan kişilerde en yoğun gözlenen duygu suçluluk ve utanma duygusudur. Bunun nedeni özellikle aile içinde yaşanan sorunların engeli olan bireye bağlanmasından kaynaklanmaktadır. Ortopedik engelli bireylerin kişilik özelliklerinin güçlü ve özgüvenlerinin sağlam olması ailenin bireye yaklaşımına bağlıdır. Aileler durumu kabul ettiklerinde birey kendisini daha güvende hissedecektir.

Ortopedik Engel ve Süreğen Hastalık Nedenleri

• Süreğen hastalıkların en belirgin nedeni genetik faktörlerdir. Annenin hamilelik ve doğum sürecinde geçirdiği bir çok hastalık, enfeksiyon, oksijen yetersizliği ya da annenin madde kullanması, yaşı, kötü beslenmesi çocukta süreğen bir hastalığa neden olabilir. Annede mevcut olan birçok hastalık kan yoluyla çocuğa geçmektedir. Bunun yanında bebek anne karnındayken travmalarda yaşayabilir. Annenin şiddet görmesi, kaza geçirmesi, eşler arası iletişimsizlikler de anne karnındaki bebeğe yansımaktadır. Buna ek olarak akraba evliliği ve kan uyuşmazlığı da ortopedik engele ve süreğen bir hastalığa yol açabilir.
• Doğumlar esnasında yaşanan birçok olumsuz durum da ortopedik engelin ve süreğen hastalıkların nedenleri arasında yer almaktadır. Zor geçen doğumlar sonrası oluşan travmalar, doğumun erken ya da geç olması, doğum şartlarındaki anormallikler, annenin doğum anında yaşadığı tedirginlik ve korkular, bebeğin çok kilolu ya da düşük kilolu doğması faktörleri bebekte olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Bu sorunlar çoğul gebeliklerde de görülmektedir.
• Doğum sonrası bebeğin sağlık kontrolü çok önemlidir. yeni doğan bebeklerde görülen ateşli hastalıklar, yetersiz beslenme, bulaşıcı hastalıklar, şiddet görmesi bebekte ortopedik kayıplara veya süreğen hastalıklara yol açmaktadır.

Ortopedik Engelli Bireylerle İletişim

Ortopedik engeli olan kişilerin kişilik gelişimleri biraz çevrelerine odaklı değişim ve gelişim göstermektedir. Ailelerinin, arkadaşlarının, öğretmenlerinin ve etraflarında bulunan tanıdık tanımadık tüm insanların davranışları onları olumlu olumsuz etkilemektedirler.

Engeli olan bireylerin hassas oldukları için dış etkenlerden normal insanlardan daha fazla etkilenmektedirler. Engelli bireyler tüm ihtiyaçlarını kendi kendilerine karşılayamadıkları ve destek almak zorunda oldukları için kendilerini muhtaç ve çaresiz hissedebilirler.

Bu yüzden özellikle yakın temasta bulundukları arkadaşlarından olumlu tutum ve davranışlar görmeleri çok önemlidir.

Ortopedik engeli olan bireylerin kişisel yoksunluk yaşamalarını en aza indirgemek için:

• Bireye yardım etmek için onun istemesini beklemek gerekir. Aksi takdirde sen yapamazsın hissinin oluşmasına neden olunabilir. Engelli birey ne ölçüde yardım isterse o ölçüde yardım etmek gerekir.
• Engelli bireye yardım ederken bunu kızgın, öfkeli ve bıkkın bir şekilde yapmamız onların kendilerini daha kötü hissetmelerine neden olacaktır. Yardım etmek istemediğimiz zamanlarda bu görevi bir başkasına bırakmamız daha sağlıklı olacaktır.
• Güler yüzle yaptığımız her yardım, onun işlerini kolaylaştırma noktasında attığımız her adım engelli bireyin mutlu olmasını sağlayacaktır.
• Ortopedik engelli bireylerin engelini zorlayacak aktiviteleri ondan istemek, yapamayacağı işleri ondan beklemek onun zorlanmasına ve yaşama dair motivasyonunun azalmasına neden olacaktır.
• Engelli bireyler için alan açılması da çok önemlidir. Örneğin elinde engel olan bir bireyin yemek yemesine olanak tanınmalı, dökerek yese bile buna müsaade edilmelidir. Resim, müzik, spor gibi alanlarda neler yapılacağına bakılarak ilgisi olan bir bölüme yönlendirilmelidir.
• Engeli olan bireyler ile tartışmaya girilirse kesinlikle engeli üzerinden onu kıracak cümleler kurulmamalıdır.
• Ortopedik engelli birey sandalye de oturuyorsa ve onunla konuşmanız gerekiyorsa bu konuşmayı ayakta yapmayınız. Göz hizasına inerek şartları eşitlemeye çalışınız.